Scheemda

Drie mannen, met totaal verschillende achtergronden, die gestorven zijn in de oorlog.

Rechts het monument op het station van Zuidbroek, waar de treinen naar Duitsland een lange stop hadden.

Rechts het monument voor Etty Hillesum aan de Oranjestraat in Winschoten te midden van de rozen die naar haar zijn genoemd. Zij woonde daar met haar ouders en broers van 1918 tot 1924.

Strokartonfabriek ‘De toekomst’ voor de restauratie.

Naam op de kaart

Scheemda

Locatie

Joods monument, Havenstraat Scheemda + Begraafplaats Scheemda

Korte beschrijving

Tussen de Nederlands-Duitse grens en Scheemda kom je langs verschillende punten met sporen uit de Tweede Wereldoorlog. Bad Nieuwe Schans met de spoorloods die een vreemde wisseling van gebruikers kende. Het laatste Nederlandse station waar de trein vanuit Westerbork op weg naar Bergen-Bergen stopte. Langs Beerta, waar het communistisch verzet een centrum vond. Winschoten, waar voor de oorlog een bloeiende joodse gemeenschap was met een synagoge en dan Scheemda. Een plaats waar ogenschijnlijk weinig gebeurde tijdens de bezetting. Een oud dorp met grote statige huizen die wijzen op een rijk verleden met een oude strokartonfabriek en een kerk waarvan de toren apart staat. Toch kom je ook hier in de omgeving de verhalen van vervolging, verzet en verraad tegen.

Instapsituatie

Op het Joods monument aan de Havenstraat komen drie families voor: Bambergen, Van Geuns en Hart. Hele gezinnen weggevoerd via kamp Westerbork en overleden in Auschwitz, of Sobibor. Families die vooral als slagers in hun onderhoud konden voorzien. Verder vind je op de toegangspoort naar de begraafplaats een aantal opmerkelijke plaquettes. Er worden drie namen genoemd van personen die, elk op hun eigen manier, hebben bijgedragen aan de vrede. Joseph Berry was een Engelse squadronleader die met zijn vliegtuig werd neergeschoten boven het gehucht Kibbelgaarn. Hij was een van de mensen die al veel vluchten op zijn naam had staan en meerdere malen onderscheiden was voor zijn daden. Oltman Reinder Thomsen was contactpersoon voor het verzet in Utrecht, waar hij bij de Spoorwegen werkte. Hij dook met zijn gezin onder in Scheemda en sloot zich aan als lid van de Binnenlandse Strijdkrachten aan als tolk/vertaler van de Canadezen en sneuvelde later niet ver van Scheemda. Harm Hulsink was een landarbeider die zich had aangesloten bij het communistisch verzet en die werd gearresteerd wegens het verspreiden van het "Noorderlicht", een verzetskrant die korte tijd verscheen in Groningen en Friesland.

Bronnen

  • educatief Korte beschrijving van de familie Bamberg
  • educatief Informatie over squadron leader Joe Berry
  • educatief Engelstalige beschrijving van Joe Berry, geschreven door een neef.
  • educatief Korte beschrijving van Oltman Reinder Thomsen
  • educatief Korte levensbeschrijving van Harm Hulsing
  • educatief Verzetskrant die een paar maal verscheen in Noord-Nedereland
  • educatief Krantenartikel uit dagblad Trouw
  • educatief Verhaal van een van de mensen die tijdens het transport vanuit Westerbork een briefje ui de trein gooide.
  • educatief Lesmateriaal Terug naar Westerbork
  • recreatief Folkingestraat
  • recreatief De Toekomst
  • recreatief Ontdek Scheemda

Herdenken en overdenken

  • Herdenken: De vermoorde Joodse inwoners van Scheemda worden herdacht met een monument aan de Havenstraat.
  • Herdenken: Berry, Thomsen en Hulsing worden herdacht met plaquettes op het hek van de begraafplaats in Scheemda.
  • Overdenken: Harm Hulsing werd opgepakt vanwege het verspreiden van een krant die het niet eens was met de Duitse bezetting. In de oorlog was er geen vrijheid van meningsuiting. Hoe is dat nu? Mag je alles zeggen? Nee, want je mag niet aanzetten tot haat. Wat vind jij van de manier waarop soms gereageerd wordt op social media?

Activiteiten

  • educatief Lees het artikel over journalisten in de oorlog. Zie onder Bronnen: de link 'Journalisten als helden in de oorlog'
  • educatief Bekijk een of meerdere onderwerpen, die jou aanspreken, uit het Lesmateriaal van de Stichting Terug naar Westerbork. En neem deel aan activiteiten die worden voorgesteld. Zie onder Bronnen: de link 'Lesmateriaal Terug naar Westerbork'
  • recreatief en educatief: Bezoek ook Groningen, waar in de Folkingestraat nog veel herinnert aan de Joodse inwoners van de stad. Zie bronnen: Folkingestraat
  • recreatief Ga eens na waarom er in Scheemda zo'n grote strokartonfabriek stond en wat daar precies werd gemaakt.
  • recreatief Bezoek evenementencentrum 'De Toekomst' in Scheemda. Wel even checken of er een activiteit is. Zie bronnen: De Toekomst
  • recreatief Bezoek het rosarium in Winschoten.
  • recreatief Meer recreatieve activiteiten in Scheemda: zie onder Bronnen de link 'Ontdek Scheemda'